Novo istraživanje pokazuje da sve više majki prvi put rađa nakon 40. godine.

Pre samo nekoliko decenija, ideja da neko dobije dete u četrdesetim godinama bila je gotovo nezamisliva. Danas je, međutim, rađanje dece u ovom životnom dobu postalo sasvim uobičajeno. Sve više parova razmišlja o tome da odloži roditeljstvo kako bi prethodno putovali, posvetili se karijeri ili jednostavno uživali u mirnijem životu pre nego što počnu roditeljske obaveze i izazovi. Ovakav način razmišljanja više nije tabu tema.

Parents piše da ovi podaci Nacionalnog centra za zdravstvenu statistiku (NCHS) pokazuju koliko je ovaj trend porastao poslednjih godina: istraživanje otkriva da sve više roditelja nego ikada ranije zasniva porodicu nakon četrdesete godine.¹

Šta pokazuju podaci?

Istraživanje NCHS-a obuhvatilo je stope nataliteta među različitim demografskim grupama stanovništva SAD, uključujući i starosne grupe roditelja koji dobijaju decu. Evo do kakvih se zaključaka došlo.

Stopa nataliteta je u padu

Prvi deo istraživanja, objavljen u martu 2025. godine, pokazao je da se ljudi odlučuju za sve manji broj dece.¹

Razloga za ovu promenu može biti mnogo, uključujući sve veće troškove stanovanja i brige o deci, ali i činjenicu da mladi sve više daju prednost putovanjima i izgradnji karijere.

Ljudi se sve kasnije odlučuju za roditeljstvo

Možda je najzanimljiviji podatak iz istraživanja to što je, prvi put, broj žena starosti 40 i više godina koje rađaju premašio broj tinejdžerki koje se porađaju. To je ohrabrujuća vest, imajući u vidu da SAD već godinama nastoje da smanje stopu tinejdžerskih trudnoća, a rezultati pokazuju da je u tome ostvaren značajan napredak.²

Ovaj podatak ujedno pokazuje da su roditelji koji dobijaju decu u poznijim godinama postali značajna demografska grupa. Statistika pokazuje koliko je taj porast izražen. Na primer, izveštaj je utvrdio da je između 1990. i 2023. godine stopa fertiliteta kod žena starosti od 35 do 39 godina porasla za čak 71 odsto. Još veći rast zabeležen je kod žena koje rađaju između 40. i 44. godine, kao i kod onih starijih od 45 godina – stopa fertiliteta u ovim grupama porasla je za čak 127 odsto. Ono što se nekada smatralo rizičnim i neuobičajenim, danas je sve češća pojava.¹

Zašto se sve više roditelja odlučuje za rađanje u kasnijim godinama?

Postoji mnogo razloga zbog kojih roditelji odlučuju da odlože dolazak dece.

• Napredak u tehnologiji lečenja neplodnosti

Pre svega, veliki napredak medicine i reproduktivne tehnologije tokom prethodnih decenija omogućio je da trudnoća u četrdesetim godinama bude izvodljivija, uz mogućnost boljeg praćenja i smanjenja određenih zdravstvenih rizika.

• Finansijska ograničenja takođe igraju važnu ulogu

Rastući troškovi života i sve skuplja briga o deci predstavljaju još jedan važan faktor. Mnogi budući roditelji žele da najpre postignu finansijsku stabilnost, a tek onda osnuju porodicu.

• Ipak, postoje i drugi razlozi zbog kojih mnogi odlažu roditeljstvo                  

Jedan od njih je mudrost i zrelost koje dolaze s godinama. Neki roditelji, na kraju, žele da sačekaju dok ne pronađu osobu s kojom mogu da izgrade stabilnu vezu i porodicu. Mnogi upravo takvog partnera upoznaju tek u kasnijim godinama.

Rizici rađanja u četrdesetim godinama

Poznato je da trudnoća nakon 35. godine nosi određene zdravstvene rizike. Američki koledž za akušerstvo i ginekologiju (ACOG) navodi da žene koje rađaju nakon 35. godine imaju povećan rizik od spontanog pobačaja, mrtvorođenosti, gestacijskog dijabetesa i preeklampsije, kao i od rađanja bebe sa hromozomskim abnormalnostima ili manje telesne težine u odnosu na očekivanu za gestacijsku starost.

Carski rezovi su takođe češći u ovoj starosnoj grupi, kao i rizik od nastanka krvnih ugrušaka.³

Prednosti rađanja u četrdesetim godinama

Ipak, postoje i brojne prednosti kasnijeg roditeljstva koje ne treba zanemariti.

Pre svega, trudnoće u ovom životnom dobu najčešće su planirane i željene, objašnjava dr Tami Rouen, ginekolog-akušer i specijalistkinja za menopauzu i seksualno zdravlje u kompaniji Roon. To obično doprinosi boljim zdravstvenim ishodima, jer su budući roditelji često aktivnije uključeni u proces, informišu se i pažljivije prate sve što se dešava tokom trudnoće.

Pored toga, životno iskustvo i zdravije životne navike mogu predstavljati značajnu prednost.

„Rizici od komplikacija u trudnoći i genetskih problema jesu veći i ne mogu se u potpunosti otkloniti. Međutim, kod nekih ljudi roditeljstvo u poznijim godinama znači da su već prevazišli period eksperimentisanja sa psihoaktivnim supstancama ili nezdravim navikama. Zbog toga mogu imati zdravije telo i voditi zdraviji način života, što može doprineti održavanju zdrave trudnoće i porodičnog života“, objašnjava dr Rouen.

Dr Rid se slaže s tim i ističe da stariji roditelji često imaju zdravije navike u ishrani i fizičkoj aktivnosti. Takođe, veća je verovatnoća da izbegavaju duvan i alkohol, čime mogu da smanje određene rizike tokom trudnoće.

Osim toga, kako navodi dr Rid, „neka istraživanja ukazuju na to da bi zdravlje mozga i dugovečnost mogli biti bolji kod osoba koje dobiju decu u kasnijem životnom dobu“.

To znači da bi roditeljstvo nakon 35. godine moglo imati i određene dugoročne zdravstvene prednosti, a postoji i mogućnost da roditelji budu vitalni i aktivni kada njihova deca jednog dana dobiju svoju decu.45

 

Sličan trend beleži se i u Srbiji

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, tokom 2025. godine rođeno je 3.059 beba čije su majke imale 40 ili više godina, dok su 2.014 beba rodile majke uzrasta od 15 do 19 godina. Razlika je još izraženija kada se uporede podaci iz prethodnih godina: broj beba rođenih od majki starijih od 40 godina raste, dok se broj porođaja među tinejdžerkama smanjuje. Ovi podaci potvrđuju da se i u Srbiji roditeljstvo sve češće odlaže za kasnije životno doba.*6

 

Izvori: 

1. Effects of Age-specific Fertility Trends on Overall Fertility Trends: United States, 1990–2023. National Vital Statistics Report. 2025.
2. Why is the U.S. Teen Birth Rate Falling? Pew Research Center. 2019.
3. Thinking About Having a Baby in Your Late 30s or 40s? Here’s What I Tell My Patients. American College of Obstetricians and Gynecologists (AGOG). 2016.
4. Protective role of parenthood on age-related brain function in mid- to late-life. PNAS. 2025.

 5.E xtended Maternal Age at Birth of Last Child and Women’s Longevity in the Long Life Family Study. Menopause. 2015.

 6. Republički zavod za statistiku – Vitalna statistika 2025